العلامة الحلي ( مترجم : على محمدى )
63
شرح كشف المراد ( فارسى )
وادى را به ما بياموزند ؛ چرا كه قرآن مىفرمايد : فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً ؛ « 1 » پاىپوش خويش بيرون آور كه تو در وادى مقدس « طوى » هستى . كتاب و سنت از طرق گوناگون استدلال كردهاند . گاهى از راه وجود نظم بر وجود ناظم اقامه دليل مىكنند . آيات فراوانى از قرآن بر اين امر دلالت دارند ؛ به عنوان نمونه : وَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ * وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ * لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَ لَا اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ . « 2 » و خورشيد به [ سوى ] قرارگاه ويژهء خود روان است . تقدير آن عزيز دانا اين است . و براى ماه منزلهايى معين كردهايم ، تا چون شاخك خشك خوشهء خرما برگردد . نه خورشيد را سزد كه به ماه رسد ، و نه شب بر روز پيشى جويد ، و هركدام در سپهرى شناورند . در آيه ديگر مىفرمايد : إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ . « 3 » راستى كه در آفرينش آسمانها و زمين ، و در پى يكديگر آمدن شب و روز ، و كشتىهايى كه در دريا رواناند با آنچه به مردم سود مىرساند ، و [ همچنين ] آبى كه خدا از آسمان فرو فرستاده ، و با آن ، زمين را پس از مردنش زنده گردانيده ، و در آن هرگونه جنبندهاى پراكنده كرده ، و [ نيز در ] گردانيدن بادها ، و ابرى كه ميان آسمان و زمين آرميده است ، براى گروهى كه مىانديشند ، واقعا نشانههايى [ گويا ] وجود دارد . گاهى از راه فطرت بر وجود خداوند استدلال مىكند و مىفرمايد :
--> ( 1 ) . سورهء طه ، آيه 12 . ( 2 ) . سورهء يس ، آيه 38 - 40 . ( 3 ) . سورهء بقره ، آيه 164 .